Willemijn B. • Zou het zo kunnen zijn dat er ook veel 'taboe' is?
Hierboven vraag ik me af of Erdoğan om kan gaan met 'opgeven van macht' ten behoeve van een sociale staat en een dynamisch politiek- en ondernemersklimaat. Zo zijn er velen die angst hebben voor opgeven van macht. Jaap benoemde dit ook al.
Waar zit 'm dan het kleine wonder in Judith?
In het inzicht van de leider dat de stap achteruit (opgeven van macht) een meerwaarde inhoudt en ruimte schept voor beter leiderschap? En dat het achteruit stappen gepaard kan gaan met actief meedenken in een bepaalde vorm en het geven van know-how?
Ontbreekt het daaraan in gefixeerde niet-fluctuerende bedrijven, staten en breinen en hoe sterk moeten de signalen van de volgers zijn (denk aan staatshoofd Syrie en aan Nurten Albayrak COA)? En wanneer zijn volgers geen volgers meer maar gegijzeld (zie de lezingen van Arjan Erkel http://www.arjanerkel.nl/)?

Joyce H. • Ik houd er niet van om 'leiders' en 'volgers' als twee op zichzelf staande entiteiten te zien. Volgers zijn per definitie leiders, volgen is namelijk alles behalve passief. Maar wat volgen ze dan? Een persoon van vlees en bloed? Hier onstaat het risico van passiviteit en mogelijke verheerlijking. Of volgen ze, verbinden ze zich aan bepaalde waarden waar een organisatie voor wil staan? En dat is hard werken! Blijven handelen vanuit een eigen visie, ongeacht hoe een 'leiderschaps-persoon' zich profileert. Dat is durven confronteren en anderen invloed durven geven op jezelf en de formele leider. Het is het grotere geheel blijven overzien, nou als dat geen leiderschapskwaliteiten zijn? Het gaat voorbij aan het ego..., niet alleen in geschrift en mooie verhalen.

Hans M. • Een oud Oosters spreekwoord zegt: als de leerling er klaar voor is, toont zich de meester. Je zou de paralel kunnen trekken met leiderschap. Er is een beweging nodig vanuit de, misschien zo te noemen, volgers. Daarbij is de verbinding tussen leraar, leerling en de leer (missie en visie) onontbeerlijk. En is de groep van volgers, leerlingen, vooral ook de eigen leraar. Een visie die niet vanuit de organisatie opstaat en slechts door de leider wordt geïntroduceerd resoneert niet en zal niet leiden tot een gezamelijke beweging. De beweging begint bij de, mogelijk, verborgen wens van de leerling op zoek te zijn naar de betere wereld. en in die zoektocht toont zich de meester. Niet omdat hij het weet, maar omdat hij een bijdrage kan leveren de zoektocht en het vervullen van de wens.

Ton S. • Leiders en volgers lijkt op voorhand al een tweedeling op basis van ongelijkwaardigheid, terwijl van toch streven naar samenwerking waarin verschillende rollen nodig zijn. Misschien kunnen beter spreken van inspirators en zij die floreren omdat ze zich geïnspireerd voelen. Dit verschil is meer dan een woordenspelletje.

Willemijn B. • Ik zie het geheel van krachten in een organisatie meer als de fretten op de hals van de gitaar. Het mooie is dat 'fret' op Wikipedia omschreven wordt als: een mechanisme om snaren tijdens het bespelen van een snaarinstrument zodanig in te korten dat de snaar vrij kan trillen tussen twee vaste, precies gedefinieerde punten.
Dus. je hebt de fret aan ene kant van de hals (de volgers) en de andere kant (de leider) en daar tussenin zit een hele reeks van 'afstanden' waardoor muziek gespeeld kan worden. Elk compartiment heeft zijn aparte trillingsmogelijkheid (speelruimte).
Dat de hals een geheel is moet duidelijk zijn. Maar dat er twee uitersten zijn is evident, maar met wederzijdse afhankelijkheid.

Anita O. • Joyce, als het werken is vanuit een gezamenlijke visie met een persoonlijke invulling dan kan ik je idee ondersteunen. Deze visie wordt vaak wel uitgedragen door een visionair/meester/ verteller. De eigen kracht, eigen verantwoordelijkheid en het leiderschap over je eigen werk geven de leiderschapskwaliteiten van de volger aan. Ik blijf volger echt een rot woord vinden!

Willemijn B. • @Anita: Volger is misschien een rot woord. Maar symboliseert ook dat je nooit alles kunt weten/bevatten, en daarom vertrouwen moet hebben in diegenen die je een projecttaak geven en daarover informeren. Zelfs een leider is in dit opzicht een volger, omdat een leider weliswaar stuwt, maar dit doet in de wetenschap nooit alles te kunnen bevatten of te oordelen vanuit wetenschap. De leider is gebonden aan beperkte kennis en beperkt oordeel.
Voorbeeldje.
Neem de vleesindustrie. Een min of meer gezonde industrie die verkooptechnisch wat lijdt onder het verslechterde imago rondom maatschappelijk besef van dierenleed. Met gezonde industrie bedoel ik dat er voldoende vraag en aanbod is en jaarlijkse groei in de sector. En men weet in te spelen op de nieuwe wetten opgelegd door de eisen tot hygiene en het voorkomen van ziektes. Met andere woorden. De sector innoveert.
Doel: verkoop en groei. Belangrijke factor: imagovorming ten behoeve van klantenwerving/binding.
Nu zag ik laatst een filmpje op YouTube. Dat filmpje belicht een iets andere kant van de vleesindustrie, namelijk dat het absoluut niet nodig is voor de soort Mens om vlees te eten of melk of eieren. Is het onwaar? Nee. Schaadt het de vleesindustrie als dit steeds algemener bekend cq geaccepteerd wordt? Ja. Zou er daarom aan imagobijsturing worden gedaan om de vleesindustrie ansich in stand te houden? Ja. Levert dit een humane omgang met dieren op? Nee. Vleesindustrie is inherent aan dierenleed.
Dat klinkt kort door de bocht, maar is wel (een voorbeeld van) een dilemma. We kampen allemaal (leiders en volgers) met hetzelfde probleem van kortzichtigheid en houden een industrie daarmee in stand. De schoorsteentjes moeten roken toch?
http://www.youtube.com/watch?v=pmAYUf3aemg&list=FLAm5NgG_ajv4jV0h6Xnqzpg&index=7&feature=plpp_video

Willemijn B. • @Jaap
In het verlengde van jouw opmerking: "in Turkije kun je wellicht beter tegen de stroom ingaan als ondernemer dan als politiek leider".

Hieronder een link (niet eng :) naar een artikel in de Daily News van Hürriyet over mw. Ümit Boyner, hoofd van de 'Turkish Industry & Business Association' TÜSİAD. Over hoe men in Turkije de veranderkoorts te pakken moet krijgen (to catch reform fever). Ze komen daar echter problemen van een andere orde tegen...

http://www.hurriyetdailynews.com/turkey-must-catch-charter-fever-boyner.aspx?pageID=238&nID=11882&NewsCatID=338

en ter info:

http://www.todayszaman.com/news-199276-umit-boyner-named-new-chairwoman-of-tusiad.html

Boudewijn H. • Goede leiders maken van volgers leiders.

Dieuwke B. • Ik houd toch meer van de termen "leidinggevende" en "medewerker"... Het geven van leiding heeft een meer bindende betekenis dan het nemen van de leiding. En het voorvoegsel " mede" geeft een goede betekenis aan dat wat gevraagd wordt van de werkers, die de mede verantwoordelijk zijn in het doen slagen van het veranderingsproces. Medewerkers worden vaak geen leiders, omdat dat eigenschappen vraagt die men vaak niet heeft. Maar ze op hun waarde meenemen in het proces is meer dan het stimuleren te volgen.

Ingrid W. • Beste allen,

Mooie vraag en discussie. In het kader van beelden zeggen meer dan 1000 woorden, bekijk eens het TED.com filmpje "How to start a movement" van Derek Sivers
http://www.ted.com/talks/derek_sivers_how_to_start_a_movement.html

"....it was really the first follower that transformed the lone nut into a leader. So, as we are told that we should all be leaders, that would be really ineffective..."

Fijne dag verder,
Ingrid

Boudewijn H. • Mooi filmpje; bekend spreekwoord: als er een schaap over de dam is, volgen er meer.
Dat impliceert dat de eerste volgers ook leiden.
Effectieve leiders zorgen dat het eerste schaap over de dam gaat; in afdelingen, in informele groepen etc.

Martijn D. • Ha Jaap,
ja klopt door de dialoog kunnen de leiders de volgelingen volgen. de Kgotla geeft de leiders de ruimte om te luisteren en de ideeen van de volgelingen te volgen. Heb net met 4000 kopermijn werkers een prachtig process begeleid waarin de leiders echt de mijnwerkers moesten volgen en natuurlijk ook besluiten nemen. Daarom hebben we het ook vaak over leiders want de uitvoering van de besluiten is iets voor de volgers. tot dan
martijn de liefde

Martijn D. • ander woord voor volgerszijn kamaraden of in goed zuid afrikaans COMRADS. :)

Floor D. • een mooi filmpje over leiders en de dominante rol van volgers (de eerste volger is misschien wel de belangrijkste rol in de groep; hij neemt het initiatief om van een idee een 'movement' te maken): http://www.youtube.com/watch?v=fW8amMCVAJQ

Emilie R. • Zijn leiders en volgers misschien samen makkers :) Beiden zijn nodig en om een verandering tot een goed einde te brengen moeten de rollen ook kunnen omdraaien

Floor D. • Het MIT leadership model stelt als eerste: 'LEADERSHIP IS DISTRIBUTED. That is, leadership is not solely the purview of the CEO, but can and should permeate all levels of the firm (Senge, 1996)' http://mitleadership.mit.edu/pdf/LeadershipinanAgeofUncertainty-researchbrief.pdf

Thom S. • Misschien zou de term "mede-werker" gebruikt kunnen worden, in mijn ogen is een goede medewerker iemand die volgt als de neuzen in de zelfde richting staan en in beider ogen (leider en medewerker) bij het doel uitkomen, maar daarbij ook (opbouwend) kritische kanttekeningen kan plaatsen indien het doel lijkt te worden gemist, of eventueel op een andere manier efficiënter bereikt kan worden.
De leider zal daarvoor ruimte moeten bieden, en creëert daarbij meer draagvlak op het moment dat de medewerker begrijpt en zich kan verenigen met het voorgestelde pad.

Alexander K. • M.i. een beetje populistisch (en af en toe zelfs verontwaardigd) betoog.

Er is een verschil tussen leiders, en degene die leiden. Leiders hebben een bepaalde positie of macht, maar degene die inspireren zijn degene die ons leiden. Volgers zijn niet verplicht te volgen, maar willen volgen!

Volgers volgen niet omwille degene die ons leidt, maar voor zichzelf. Ze dienen hetzelfde "geloof/ belang".

Als het doel meer aandacht voor de volgers is, is dat nu precies waarom het geen leiders zijn. Volgers hebben het vooral over "wat" het resultaat zou moeten zijn. Personen die leiden zouden het daarintegen hebben over "waarom" en onderscheiden zich daardoor met denken in een andere volgorde dan volgers.

Het betoog is m.i. dan ook beter te betittelen als "aanklacht tegen de ik-cultuur".

Jens V. • Een aardige analyse van de wederkerige relatie leider - volgers is te vinden in de bijdrage van Thijs de Wolf in het boekje "leiderschap en psychoanalyse" onder redactie van J. Dirkx en W. Heuves, uitgeverij Boom.